२१असोज,बिहिबार ।
लाल विहारी यादव - सिरहा दर्पण
विद्यार्थी आन्दोलनबाट सामाजिक अभियान, प्राविधिक ज्ञान, शिक्षण, उद्यमशीलता र जनसरोकारका मुद्दाबाट राजनीतिक नेतृत्वतर्फ—चन्द्रशेखर यादवको यात्रा बहुआयामिक छ।
लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका–२, पर्सा पोखरभिण्डा, सिरहासँग जोडिएको उ नको परिचय सामाजिक अभियन्ता, प्राविधिक जनशक्ति, शिक्षक, व्यवसायी र राजनीतिक–सामाजिक नेतृत्वको आकांक्षा बोकेको युवाका रूपमा विस्तार भएको छ। उनको यात्राको मूल धारणा छ—समाज परिवर्तनका लागि आलोचना मात्र होइन, सक्रिय सहभागिता आवश्यक हुन्छ।
संघर्षबाट बनेको परिचय
चन्द्रशेखर यादवको राजनीतिक परिचय बुझ्न उनको अध्ययन, पेशागत अनुभव र सामाजिक सक्रियता हेर्नुपर्छ। उनी राजनीतिक विरासत वा संरक्षणभन्दा आफ्नै कर्मबाट पहिचान बनाउँदै गरेको युवा नेतृत्वका रूपमा अघि बढिरहेका छन्।
आलोचना र प्रतिकूलताबीच सामाजिक तथा राजनीतिक सक्रियता कायम राख्नु उनको यात्राको महत्वपूर्ण पक्ष हो। उनका समर्थकहरू यसलाई संघर्षबाट बलियो बन्दै गएको यात्राका रूपमा व्याख्या गर्छन्।
प्राविधिक ज्ञानदेखि समाज र राजनीतिसम्म
उनले डिप्लोमा इन सिभिल इन्जिनियरिङ तथा समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर तहको अध्ययन गरेका छन्। यसले उनलाई पूर्वाधार, विकास, समाज, समुदाय, शासन र राजनीतिक प्रणाली बुझ्ने आधार दिएको छ।
उनको दृष्टिमा स्थानीय विकास सडक, पुल र भवनमा मात्र सीमित हुँदैन; मानव विकास, सामाजिक न्याय र सुशासनसँग पनि जोडिनुपर्छ।
पेशागत अनुभव र उद्यमशीलता
उनले सिँचाइ कार्यालयमा करिब दुई वर्ष प्राविधिकका रूपमा काम गरेको तथा पब्लिक टेक्निकल कलेजमा करिब तीन वर्ष शिक्षण गरेको विवरण छ। यी अनुभवले उनलाई किसान, कृषि, ग्रामीण पूर्वाधार, विद्यार्थी र युवाका समस्या नजिकबाट बुझ्ने अवसर दिएको देखिन्छ।
सम्राट उद्योग, निर्माण कम्पनी, जनजागरण नेपाल र रघुवीर मिडिया प्रा.लि. लगायतका संस्थासँग उनको संलग्नता रहेको बताइएको छ। व्यवसाय र सामाजिक अभियानलाई सँगसँगै अघि बढाउँदै उनले युवालाई रोजगारी खोज्ने मात्र होइन, सीप र उद्यममार्फत रोजगारी सिर्जना गर्ने बनाउनुपर्ने धारणा राख्छन्।
विद्यार्थी आन्दोलनदेखि सामाजिक अभियानसम्म
भोजपुरमा अध्ययनका क्रममा विद्यार्थी आन्दोलनसँग जोडिएपछि उनको सामाजिक–राजनीतिक रुचि विकसित भएको बताइन्छ। लक्ष्मीपुर पतारी फर्किएपछि शिक्षा, कृषि, सार्वजनिक सेवा र सुशासनका विषयमा सक्रिय हुन थाले।
उनको यात्रा विद्यार्थी आन्दोलन, सामाजिक अभियान, जनसरोकारका मुद्दा, सुशासनका लागि दबाब, युवा परिचालन हुँदै राजनीतिक नेतृत्वतर्फ अघि बढेको देखिन्छ।
शिक्षा र सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षण
लक्ष्मीपुर पतारीका सामुदायिक विद्यालयमा देखिएका समस्या तथा भनिएका अनियमितताविरुद्ध आवाज उठाएको उनको दाबी छ। उनको दृष्टिमा विद्यालय गाउँको भविष्य निर्माण गर्ने प्रमुख संस्था भएकाले शिक्षा क्षेत्रमा पारदर्शिता, गुणस्तर र जवाफदेहिता आवश्यक छ। विद्यार्थीको मनोबल बढाउन हाजिरीजवाफ प्रतियोगितासमेत आयोजना गरेको विवरण छ।
सार्वजनिक प्रयोजनका जग्गा तथा सम्पत्तिमाथिको भनिएको अतिक्रमणविरुद्ध पनि उनले आवाज उठाएका छन्। सार्वजनिक सम्पत्ति सरकार मात्र होइन, नागरिक समाज र प्रत्येक नागरिकको साझा जिम्मेवारी भएको उनको धारणा छ।
किसान, युवा र महिला केन्द्रित अभियान
कृषि प्रधान लक्ष्मीपुर पतारीमा कृषि विद्युतीकरण, सिँचाइ, मलखाद र किसानका समस्याबारे सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउन दबाबमूलक कार्यक्रम गरेको विवरण छ। प्राविधिक रूपमा सिँचाइ क्षेत्रमा काम गरेको अनुभवले यी मुद्दासँग उनको सम्बन्ध थप बलियो बनाएको देखिन्छ।
युवालाई चुनावी भीडभन्दा सीप, शिक्षा, रोजगारी, उद्यमशीलता र उत्पादनसँग जोडिनुपर्ने उनको दृष्टिकोण छ। प्लम्बिङ, इलेक्ट्रिसियन र मोटरसाइकल मर्मतजस्ता सीपमूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरेको बताइएको छ।
महिलाका लागि सिलाइ–कटाइ, साबुन बनाउने र ब्युटी पार्लरसम्बन्धी तालिम सञ्चालन गरी सशक्तीकरणलाई सीप, आयआर्जन र आर्थिक आत्मनिर्भरतासँग जोड्ने प्रयास गरिएको छ।
सामाजिक विकृति र सुशासनविरुद्ध आवाज
लागूऔषध तथा सामाजिक विकृतिविरुद्ध जनचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गरेको विवरण छ। उनको बुझाइमा कानुनी कारबाहीसँगै परिवार, विद्यालय, समुदाय, सामाजिक संस्था र स्थानीय सरकारको संयुक्त प्रयास आवश्यक हुन्छ।
सुशासन उनको अभियानको अर्को प्रमुख विषय हो। स्थानीय तहमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र छिटो सार्वजनिक सेवा हुनुपर्ने उनको धारणा छ। स्थानीय सरकार बलियो हुनु बजेट बढ्नु मात्र नभई नागरिकले सहज सेवा पाउनु र सार्वजनिक स्रोतको सदुपयोग हुनु पनि हो।
सरसफाइ अभियान, रक्तदान, निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर र विद्यार्थी लक्षित कार्यक्रमहरूमा पनि उनी सहभागी रहेको बताइएको छ। उनले १४ पटकसम्म रक्तदान गरेको विवरण प्रस्तुत गरेका छन्।
जेन्जी आन्दोलन र रास्वपाको यात्रा
लहान तथा लक्ष्मीपुर पतारी क्षेत्रमा भएको पछिल्लो जेन्जी आन्दोलनमा सक्रिय रहेपछि उनको राजनीतिक यात्राले नयाँ मोड लिएको विवरण छ। युवा असन्तुष्टि, सुशासनको माग र भ्रष्टाचारविरोधी भावनालाई राजनीतिक संरचनासँग जोड्दै उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा आबद्ध भएको बताइएको छ।
रास्वपामा आबद्ध भएपछि शिक्षा, स्वास्थ्य, किसान, रोजगारी, पारदर्शिता, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र स्थानीय विकासलाई राजनीतिक प्राथमिकताका रूपमा अघि सार्ने उनको दृष्टिकोण देखिन्छ। तर सामाजिक अभियानमा उठाइएका प्रश्नलाई नीति, बजेट र परिणाममा बदल्नु अब उनको मुख्य राजनीतिक परीक्षा हुनेछ।
लक्ष्मीपुर पतारीका लागि सम्भावित विकास दृष्टिकोण
उनको विकास दृष्टिकोण पाँच आधारमा केन्द्रित देखिन्छ—
- सुशासन: पारदर्शी, छिटो र नागरिकमैत्री सेवा
- कृषि: सिँचाइ, विद्युत्, मलखाद, प्रविधि र बजारमा पहुँच
- युवा: सीप, रोजगारी, उद्यमशीलता र स्वरोजगार
- शिक्षा तथा स्वास्थ्य: गुणस्तरीय सामुदायिक शिक्षा र आधारभूत स्वास्थ्य सेवा
- पूर्वाधार: सडक, खानेपानी, सिँचाइ, विद्युत् र अन्य संरचनाको योजनाबद्ध विकास
यी विषय घोषणामा मात्र सीमित नभई कार्यान्वयनयोग्य योजना बन्न सके मात्र उनको राजनीतिक दृष्टिकोणले अर्थ पाउनेछ।
अबको परीक्षा
चन्द्रशेखर यादव प्राविधिक ज्ञान भएका व्यक्ति, शिक्षक, व्यवसायी, सामाजिक अभियन्ता र राजनीतिक यात्रामा अघि बढिरहेका युवा हुन्। उनको वास्तविक क्षमता पद वा परिचयले होइन, कठिन परिस्थितिमा गरेको काम, जनतासँगको सम्बन्ध, विचारप्रतिको निरन्तरता र परिणाम दिन सक्ने क्षमताले प्रमाणित गर्नेछ।
अबको मुख्य प्रश्न हो—संघर्षका क्रममा उठाएको आवाजलाई शासनको जिम्मेवारी पाउँदा परिणाममा कसरी बदल्ने?
यदि उनले प्राविधिक ज्ञानलाई विकास योजनासँग, समाजशास्त्रीय अध्ययनलाई सामाजिक नीतिसँग, शिक्षण अनुभवलाई मानव विकाससँग, व्यवसायिक अनुभवलाई रोजगारी सिर्जनासँग र सामाजिक अभियानलाई सुशासनसँग जोड्न सके भने उनका विविध अनुभव प्रभावकारी नेतृत्वमा रूपान्तरण हुन सक्छन्।
निष्कर्ष
विद्यार्थी आन्दोलनबाट सुरु भएको उनको यात्रा शिक्षा, प्राविधिक सेवा, शिक्षण, व्यवसाय, सामाजिक सेवा, किसानका मुद्दा, युवा तथा महिला सशक्तीकरण, सुशासन र राजनीतिक सक्रियतासम्म आइपुगेको छ। यो यात्रा अझै पूर्ण भएको छैन; नयाँ राजनीतिक मोडमा प्रवेश गरेको छ।
अब उनले पारदर्शी कार्यशैली, स्पष्ट नीति, मापनयोग्य योजना, जनताप्रतिको जवाफदेहिता र परिणाममुखी काममार्फत आफ्नो क्षमता प्रमाणित गर्नुपर्नेछ। विगतको संघर्ष उनको परिचय हो, वर्तमानको सेवा उनको दाबी हो र भविष्यमा देखिने परिणाम नै उनको नेतृत्वको वास्तविक प्रमाण हुनेछ।
चन्द्रशेखर यादवको आजसम्मको यात्रा आफ्नै पहिचान निर्माणको प्रयासजस्तो देखिन्छ। अब उनले कति प्रभावकारी नेतृत्व दिन सक्छन् भन्ने फैसला आगामी कर्म, जनविश्वास र परिणामले गर्नेछ।
